مشاوره
قیمت روز علی پی 
مقایسه حجم واردات از چین و امارات؛ کدام کشور سهم بیشتری دارد؟
دریافت مشاورهبر اساس آخرین آمار رسمی گمرک ایران، امارات متحده عربی و چین طی چند سال اخیر همواره دو مبدأ اصلی واردات کالا به ایران بودهاند و مقایسه حجم واردات از این دو کشور، تصویر روشنی از ساختار تجارت خارجی ایران به نمایش می گذارد. در سال ۱۴۰۳، امارات با اختصاص ۲۱ میلیارد و ۹۲۵ میلیون دلار و سهم ۳۰.۳ درصدی، رتبه نخست را در اختیار داشت و چین با ۱۹.۳ میلیارد دلار و سهم ۲۶.۷ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفت؛ در حالیکه کل واردات کشور در همین سال به ۳۹ میلیون و ۲۵۸ هزار تن به ارزش ۷۲ میلیارد و ۳۷۵ میلیون دلار رسید. این جایگاه در سال ۱۴۰۴ نیز تکرار شد، هرچند با یک تفاوت مهم: ارزش کل واردات کشور با افت ۲۰.۵ درصدی نسبت به سال قبل، به حدود ۵۸ میلیارد دلار کاهش یافت. در ادامه این مطلب، مقایسه حجم واردات از چین و امارات را به تفکیک سال و فصل انجام می دهیم و علتهای تغییر جایگاه هرکدام را بررسی خواهیم کرد.
| جدول مقایسه حجم واردات ایران از چین و امارات | ||
|---|---|---|
| شاخص | امارات | چین |
| ارزش واردات در سال ۱۴۰۳ | ۲۱ میلیارد و ۹۲۵ میلیون دلار | ۱۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار |
| سهم از کل واردات کشور در ۱۴۰۳ | ۳۰.۳ درصد | ۲۶.۷ درصد |
| رتبه در بین مبادی واردات ۱۴۰۳ | اول | دوم |
| رتبه در بین مبادی واردات ۱۴۰۴ | اول (بدون تغییر) | دوم (بدون تغییر) |
| نوع اصلی کالای وارداتی | کالای واسطهای، طلا، تجهیزات صنعتی | خودرو و نیروی محرکه، الکترونیک، ماشینآلات |
| نقش در زنجیره تجارت | هاب ترانزیتی و توزیعی | تولیدکننده مستقیم |
جایگاه امارات در واردات ایران
امارات متحده عربی سالهاست که رتبه اول را در میان کشورهای صادرکننده کالا به ایران در اختیار دارد و این جایگاه، بیشتر از آنکه به تولید داخلی امارات مربوط باشد، به نقش این کشور بهعنوان یک هاب تجاری و ترانزیتی بازمیگردد. طبق آمار گمرک ایران، ارزش واردات از امارات در سال ۱۴۰۳ به ۲۱ میلیارد و ۹۲۵ میلیون دلار رسید که معادل ۳۰.۳ درصد از کل واردات کشور بود؛ رقمی که امارات را در صدر پنج مبدأ اصلی واردات ایران (امارات، چین، ترکیه، آلمان و هند) قرار داد. این جایگاه در سال ۱۴۰۴ هم تکرار شد و امارات همچنان رتبه نخست را حفظ کرد.
نکته جالب درباره واردات از امارات، ترکیب کالایی آن است. برخلاف تصور رایج، بخش زیادی از این واردات به کالای مصرفی مربوط نمیشود، بلکه بیشتر شامل کالاهای واسطهای، طلا و تجهیزات صنعتی است. به بیان ساده، امارات برای بازرگانان ایرانی بیشتر نقش دروازه ورود کالاهای جهانی را بازی میکند تا یک تولیدکننده مستقیم؛ خیلی از کالاهایی که از دبی وارد میشوند، اصلاً ساخت امارات نیستند و از کشورهای دیگر (مثل چین یا اروپا) از طریق بنادر امارات به ایران میرسند. همین ویژگی است که باعث میشود مقایسه حجم واردات از چین و امارات، فقط یک مقایسه عددی ساده نباشد؛ چون این دو کشور از دو زاویه کاملا متفاوت وارد چرخه تجارت ایران میشوند، موضوعی که در بخش بعدی به آن میپردازیم.
جایگاه چین در واردات ایران
اگر امارات را دروازه ورود کالا به ایران بدانیم، چین را باید کارخانه اصلی پشت این دروازه در نظر گرفت. چین طی سالهای اخیر همواره رتبه دوم را در میان مبادی واردات ایران داشته و فاصلهاش با امارات چندان زیاد نیست. طبق آمار گمرک ایران، ارزش واردات از چین در سال ۱۴۰۳ به ۱۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسید که سهم ۲۶.۷ درصدی از کل واردات کشور را شامل میشد؛ رقمی که چین را بلافاصله پس از امارات در جایگاه دوم قرار داد. این ترتیب در سال ۱۴۰۴ حفظ شد و چین همچنان دومین مبدأ اصلی واردات ایران باقی ماند.
برخلاف امارات که بیشتر نقش واسطه و ترانزیت را ایفا میکند، واردات از چین معمولا مستقیم و مرتبط با تولید داخلی این کشور است. بیشترین گروههای کالایی وارداتی از چین به ایران را میتوان در قالب خودرو و نیروی محرکه، صنایع برق و الکترونیک، ماشینسازی و تجهیزات، صنایع معدنی و فلزی و همچنین محصولات شیمیایی و پلیمری خلاصه کرد. در این میان حواله یوان چین یکی از روشهای پرداخت در معاملات با فروشندگان چینی است. این ترکیب نشان میدهد واردات از چین بیشتر معطوف به نیازهای صنعتی و تولیدی کشور است، نه صرفا کالای مصرفی روزمره، تفاوتی که وقتی کنار ماهیت ترانزیتی واردات امارات قرار بگیرد، تصویر کاملتری از این دو شریک تجاری به نمایش می گذارد.
روند تغییرات در سالهای اخیر
جایگاه امارات و چین در واردات ایران، ثابت و ایستا نبوده و طی سالهای اخیر تحت تأثیر عوامل اقتصادی و ژئوپلیتیکی دستخوش تغییر شده است. بررسی روند حجم واردات ایران از چین و امارات در بازه چندساله، دو تحول اصلی را نشان میدهد: جابهجایی رتبه این دو کشور و افت کلی ارزش واردات کشور در سال ۱۴۰۴.
دلایل صعود امارات به رتبه نخست واردات ایران
طبق آمار گمرک ایران، در سالهای اخیر امارات جای چین را بهعنوان مبدأ نخست واردات ایران گرفته است. بسیاری از تحلیلگران و فعالان حوزه تجارت خارجی، این جابهجایی را به شرایط تحریمی و پیچیدگی نقلوانتقال ارزی با چین مرتبط میدانند؛ به این معنا که بخشی از تجارت بازرگانان ایرانی بهجای مبادله مستقیم با چین، از مسیر امارات دنبال میشود. در چنین شرایطی، انتخاب امنترین روش حواله یوان برای بازرگانان اهمیت بیشتری پیدا میکند تا در مسیر واردات اطلاعات بیشتری داشته باشند. در ادامه دلایل رایجی که امارات رتبه نخست واردات به ایران را کسب کرده معرفی می کنیم:
- تسویه مالی سادهتر از طریق بازارهای مالی امارات
- نزدیکی جغرافیایی بنادر جنوبی ایران به امارات و کاهش هزینه و زمان حملونقل
با این حال، آمار رسمی و دقیقی از سهم دقیق کالای غیر امارتی (مانند محصولات چینی یا اروپایی) که صرفا از مسیر امارات ترانزیت میشود، در دسترس عموم نیست و این موضوع بیشتر برداشتی تحلیلی از ساختار تجارت منطقه محسوب میشود، نه رقمی مستند از گمرک.
تأثیر افت واردات ۱۴۰۴ بر سهم چین و امارات
طبق آمار گمرک ایران، ارزش کل واردات کشور در سال ۱۴۰۴ به حدود ۵۸ میلیارد دلار رسید، در برابر رقم ۷۳ میلیارد دلاری سال ۱۴۰۳؛ افتی معادل ۲۰.۵ درصد. این کاهش بر واردات از هر دو کشور اثر گذاشت، اما ترتیب رتبهبندی را تغییر نداد و امارات و چین همچنان بهترتیب در جایگاه اول و دوم باقی ماندند.
بیشترین آسیب این افت متوجه واردات کالاهای سرمایهای بود؛ ماشینآلات و تجهیزات صنعتی در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۲۶ درصدی روبهرو شدند.
مقایسه نوع کالاهای وارداتی از چین و امارات
مقایسه حجم واردات از چین و امارات نشان می دهد نوع کالاهایی که ایران از امارات و چین وارد میکند تفاوت اساسی دارد؛ امارات عمدتا تأمینکننده کالای واسطهای و طلاست، در حالیکه چین بیشتر صادرکننده مستقیم ماشینآلات و کالای صنعتی به ایران محسوب میشود. همین تفاوت نشان میدهد چرا حجم واردات ایران از چین و امارات را نباید فقط با رقم دلاری مقایسه کرد و باید ماهیت کالاها را هم در نظر گرفت.
|
جدول مقایسهای کالاهای وارداتی از چین و امارات |
||
|---|---|---|
| ردیف | کالای وارداتی از امارات | کالای وارداتی از چین |
| ۱ | کالای واسطهای صنعتی | خودرو و نیروی محرکه |
| ۲ | طلا و فلزات گرانبها | صنایع برق و الکترونیک |
| ۳ | تجهیزات صنعتی | ماشینسازی و تجهیزات |
| ۴ | خودرو و قطعات خودرویی | صنایع معدنی و فلزی |
| ۵ | مواد غذایی و کشاورزی (ذرت دامی، شکر، گندم) | محصولات شیمیایی و پلیمری |
کالاهای اصلی وارداتی از امارات
طبق آمار گمرک ایران، بیشترین ارزش واردات ایران از امارات به طلا و کالای واسطهای صنعتی اختصاص دارد. این ترکیب نشان میدهد امارات بیشتر نقش تأمینکننده نیازهای تولید داخلی را ایفا میکند، نه بازار کالای مصرفی نهایی.
- کالای واسطهای صنعتی: مواد و تجهیزات مورد نیاز خطوط تولید داخلی
- طلا و فلزات گرانبها: عمدهترین قلم وارداتی از امارات به لحاظ ارزش
- تجهیزات صنعتی: ماشینآلات وارداتی از طریق بازار توزیعی امارات
کالاهای اصلی وارداتی از چین
طبق آمار گمرک ایران، بیشترین گروههای کالایی وارداتی از چین شامل خودرو، تجهیزات الکترونیکی و ماشینآلات صنعتی است. این ترکیب نشان میدهد واردات از چین عمدتاً پاسخگوی نیاز صنعتی و تولیدی کشور است.
- خودرو و نیروی محرکه: بزرگترین گروه کالایی وارداتی از چین
- صنایع برق و الکترونیک: قطعات و تجهیزات الکترونیکی
- ماشینسازی و تجهیزات: ماشینآلات تولیدی و صنعتی
- صنایع معدنی و فلزی: مواد اولیه فلزی و معدنی
- محصولات شیمیایی و پلیمری: مواد اولیه صنایع شیمیایی
جمعبندی
مقایسه حجم واردات از چین و امارات نشان میدهد این دو کشور، با وجود شباهت در رتبه و ارزش دلاری، از دو مسیر متفاوت وارد چرخه تجارت ایران میشوند. امارات با نقش ترانزیتی و زیرساخت مالی خود، سهمش را از حدود ۱۳ درصد در ۱۳۹۷ به بیش از ۳۰ درصد در ۱۴۰۳ رساند؛ رشدی که عمدتا ریشه در تحریمها و نیاز به مسیرهای جایگزین تسویه ارزی دارد. چین همچنان تأمینکننده اصلی ماشینآلات و کالای صنعتی باقی ماند، هرچند در ۱۴۰۴ همراه با کل بازار واردات، افت را تجربه کرد.
همانطور که در این مقاله خواندیم، بخش زیادی از برتری امارات در آمار واردات، ریشه در سهولت تسویه ارزی این مسیر دارد. با این حال، مقررات پرداخت به چین هم مدام در حال تغییر است و بازرگانانی که تجارت مستقیم با چین را دنبال میکنند، بهتر است پیش از هر اقدامی با جدیدترین قوانین پرداخت به چین آشنا شوند تا مسیر مستقیم را با ریسک کمتری طی کنند. برای کسانی که به دنبال انتقال ارز سریع و مطمئن برای تجارت با چین و امارات هستند، همین حالا میتوانند با کارشناسان صرافی بارانپی تماس بگیرند و مسیر تسویه ارزی کسبوکارشان را با خیال راحت بسپارند به تیمی که این مسیر را میشناسد.
